Уредите за кондиционирање на воздухот се широко распространети во домовите, работните и јавните простории. Правилната употреба на климатизацијата обезбедува топлинска удобност и придонесува за намалување на изложеноста на високи температури. Несоодветната употреба и одржување, пак, може да влијаат врз квалитетот на воздухот во затворените простории и да бидат поврзани со појава или влошување на одредени здравствени симптоми.

Квалитетот на воздухот во затворен простор зависи од температурата, релативната влажност, вентилацијата, присуството на загадувачки материи и одржувањето на системите за климатизација. Несоодветно одржуваните системи, акумулацијата на прашина и влага и микробиолошката контаминација може да придонесат за изложеност на честички, алергени и биолошки агенси.

Посебно внимание е потребно кај децата, лицата на возраст ≥65 години, бремените жени, имунокомпромитираните лица и лицата со хронични респираторни и кардиоваскуларни заболувања.

Климатизерите и работното место

Во работните простории, несоодветната употреба или одржување на системите за климатизација може да влијае врз температурата, релативната влажност, вентилацијата и квалитетот на воздухот.

Овие фактори, заедно со други фактори поврзани со условите во затворениот простор, може да придонесат за појава на т.н. „синдром на болна зграда“ – збир на неспецифични симптоми, како главоболка, замор, иритација на очите, носот и грлото и респираторни тегоби, кои се поврзани со престојот во одредена зграда и најчесто се намалуваат по нејзиното напуштање.

Прекумерното разладување, ниската релативна влажност и директната изложеност на струење на студен воздух може да предизвикаат иритација на очите и слузниците на горните дишни патишта и да ги влошат симптомите кај лица со постојни респираторни заболувања. Зголемената влажност, кондензацијата и несоодветното одржување на системите може да овозможат развој на мувла и други биолошки контаминенти.

При голема разлика меѓу температурата во затворениот простор и температурата на надворешниот воздух се препорачува постепено приспособување пред излегување. Доколку е возможно, најмалку 15 минути пред напуштање на разладениот простор намалете го интензитетот на ладењето или престојувајте во простор со температура поблиска до надворешната.

Придобивки од употребата на климатизацијата

• Намалување на изложеноста на високи температури и ризикот од здравствени последици поврзани со топлината;
• одржување на топлинска удобност при работа и одмор;
• одржување на работната способност, концентрацијата и продуктивноста при високи температури;
• намалување на прекумерното потење и загубата на течности;
• намалување на концентрацијата на одредени честички и алергени во воздухот при употреба на соодветни и правилно одржувани системи за филтрација;
• намалување на изложеноста на надворешна бучава при затворени прозорци.

Можни негативни здравствени ефекти

Несоодветната употреба и одржување на системите за климатизација може да бидат поврзани со:

• сувост и иритација на слузницата на носот и грлото;
• сува и надразнителна кашлица, кивање, назална конгестија и други симптоми на горните дишни патишта;
• влошување на симптомите кај лица со хроничен ринитис, синузитис, астма и други хронични респираторни заболувања;
• сувост и иритација на очите и поизразени тегоби кај лица што користат контактни леќи;
• главоболка, замор и општа непријатност;
• мускулна вкочанетост и болка при продолжена директна изложеност на студено воздушно струење;
• алергиски и респираторни реакции при изложеност на прашина, мувла и други биолошки контаминанти.

Климатизацијата сама по себе не предизвикува настинка, грип или други респираторни инфекции. Преносот на респираторните инфекции во затворени простории зависи од повеќе фактори, вклучувајќи ја вентилацијата, бројот и близината на присутните лица и времетраењето на престојот. Несоодветното одржување на системите за климатизација, особено кога постојат услови за задржување на вода и влага, може да овозможи микробиолошка контаминација и да влијае врз квалитетот на воздухот во просторијата.

Важно е да се запамети

• Климатизираните простории треба редовно да се проветруваат.
• Во текот на топлите летни денови, се препорачува температурата во климатизираните простории да се одржува околу 25 °C, при што треба да се избегнува прекумерно разладување.
• При голема разлика меѓу температурата во затворениот простор и температурата на надворешниот воздух, се препорачува најмалку 15 минути постепено температурно приспособување пред излегување.
• Релативната влажност се препорачува да се одржува меѓу 40% и 60%, со избегнување услови што доведуваат до кондензација и развој на мувла.
• Треба да се избегнува директна и продолжена изложеност на студено воздушно струење.
• Филтрите треба редовно да се чистат или заменуваат согласно препораките на производителот.
• Климатизерите треба редовно да се сервисираат, особено пред периодите на интензивна сезонска употреба.
• Инсталацијата, сервисирањето и одржувањето на системите треба да ги вршат соодветно квалификувани лица.